Thứ Sáu, 12 tháng 7, 2019

Thơ Vũ Lập Nhật


 TỪ SỰ IM LẶNG BỊ GỌI SAI TÊN

                    (VỀ THƠ VŨ LẬP NHẬT)


                                                                                                                                                                                                                                                                Lê Hồ Quang

Đọc thơ, tôi thường bắt đầu từ đơn vị bài. So với câu, khổ, tập, ở đơn vị bài, thơ cho thấy tính chỉnh thể trọn vẹn hơn cả. Có thể hình dung đơn vị bài như vị trí bàn đạp để ta lùi lại, soi ngắm kỹ càng hơn các chi tiết, và để tiến tới, trong mục tiêu quan sát tổng thể. Đọc thơ Vũ Lập Nhật, tôi chọn bắt đầu với Bầy cá nhỏ bơi qua sự im lặng. Bài thơ có những đặc điểm đáng chú ý, kích thích hứng thú tiếp nhận, lý giải, và có lẽ, dễ tiếp cận hơn cả trong số những sáng tác đã công bố của tác giả, dẫu vẫn bảo lưu một tinh thần thơ khá khác biệt. Nhưng trước tiên, hãy đọc nó:
Khi sự im lặng của tôi sinh sôi thành bụi cây dại trong bể nước lọc
            những con cá đã không còn uống nước
không còn những người ăn các vỏ ốc sót lại
            trên những bậc thang dẫn đến tổ trứng
những buổi sáng dài chờ đợi đàn chim đậu trên nước
            tìm ăn những bọt khí của bầy cá không còn ở đó nữa

Khi sự im lặng của tôi hút hết dưỡng khí để trưởng thành
bầy cá nhỏ vẫn lặng lẽ bơi qua sự im lặng đã từng chứa những bầy cá nhỏ khác
sự im lặng của tôi có những cánh tay dài sọc
như nét gạch ngang trong bức tranh đứa trẻ vẽ tượng trưng cho biển
_ ___ __  ___    ____  _   _ ___   __
____  __   ____   _ _  _  _____ __
__  ___     __   ____   ___    ___  _  _
rồi chúng thành đường thẳng duy nhất
mà bất cứ con cá nào bơi qua cũng biến mất

Khi sự im lặng của tôi hấp hối
chúng mới hiểu rằng
từ lâu mình đã bị gọi sai tên.

Thứ Hai, 8 tháng 7, 2019

Đêm


ĐÊM 

Bóng đêm phủ xuống căn phòng của bạn. Trong đêm bạn nghe tiếng quạt chạy rù rù. Tiếng đồng hồ tíc tắc. Tiếng xe hơi vẳng lại từ xa lộ. Tiếng con mèo rón rén đi lại gần và cọ cọ cái mũi ươn ướt vào bắp chân bạn. Tiếng thìa va lanh canh trong cốc nước. Tiếng trẻ con nói mớ. Và tiếng lách cách của bàn phím máy tính. Đêm tối cho bạn tất cả những gì bạn cần. Sự dịu dàng. Sự im lặng cảm thông. Niềm chia sẻ độ lượng. Bạn ngồi trong đêm. Bóng tối bao bọc bạn. Nó nói với bạn về sự cô độc.

Khóc


KHÓC

Bạn nhớ từng khóc rất nhiều khi ba mất. Khóc như thể bạn là một cái khăn sũng nước và vắt đến đâu nước mắt chan chan đến đó. Cho đến khi cạn kiệt, trống rỗng.
Khi còn tuổi trẻ, bạn cũng có đôi lần khóc trong giận hờn. Để được cuống quít dỗ dành nựng nịu ve vuốt. Đấy là tiếng khóc có khán giả nên thường đi cùng âm thanh và cả trò diễn. Khóc ấy thật là vui.
Nhưng rồi cũng đến ngày. Nước mắt lẳng lặng ứa ra rồi cũng lặng lặng lụi. Nước mắt chỉ là trò diễn. Ừ, sự thật là cảnh khóc trong im lặng đã bị show hàng quá nhiều. Việc chảy ngược vào trong cũng chỉ là một scene rẻ tiền. Chẳng để làm gì. Chẳng ích gì.
Và thế là bạn cúi đầu, ngắm nghía mãi hai bàn tay, hít một hơi thật sâu. Rồi đứng dậy. 


Chủ Nhật, 7 tháng 7, 2019

Tổn thương


TỔN THƯƠNG

Bạn có thể dễ dàng bị tổn thương bởi vô số lý do. Một ánh mắt nghi ngờ. Một cái cười nhẹ. Một câu nói sau lưng không được kiểm chứng. Bạn ôm khối tổn thương vào lòng, sợ cái cảm giác chia sẻ, bởi mỗi chia sẻ là mỗi lần đụng chạm, phải khơi lại chuyện cũ, vết thương lòng thêm sưng tấy.
Tổn thương giống như một chứng trời hành. Như thể trời hành khi da bạn quá nhạy cảm, tóc bạn quá mỏng còn tay chân bạn quá mảnh khảnh. Nên điều là bình thường, là đương nhiên với người này người kia thì lại làm bạn lo âu đến mất ăn mất ngủ. Với người này người kia chuyện đã là quá vãng thì bạn cứ mãi loay hoay không biết bắt đầu từ đầu và làm thế nào để kết thúc. Mọi sự cứ như cuộn len rối mà nội tâm bất an của bạn chính là khởi đầu. Sự nhạy cảm thái quá  biến bạn thành một con dúi tự ti. Hoặc nhiều khi, ngược lại, là một con nhím giận giữ chỉ nhăm nhăm xù lông tự vệ. Nhưng trong sâu xa, con dúi tự ti hay con nhím giận giữ ấy luôn biết mình là một kẻ dễ tổn thương. Và yếu đuối. Thâm tâm bạn luôn cần sự dịu dàng và ân cần trong khi bạn luôn tỏ ra là một kẻ thô bạo, cộc cằn. Và bạn ngày càng lún sâu hơn vào sa mạc cô độc bởi thật khó để giải thích nghịch lý này cho những kẻ vốn sẵn ác cảm về bạn. Đôi khi bạn thèm ước vẻ thản nhiên của người bên cạnh, bạn không biết đó là vẻ thản nhiên của kẻ trưởng thành, đã đủ bản lĩnh vượt qua thương tổn hay đơn giản chỉ là một sức mạnh vô tâm tăm tối. Nhưng sống lâu trong vỏ ốc thương tổn, bạn mệt quá rồi, bạn chỉ muốn một lần khác đi, dù chỉ ở vẻ ngoài.
Nhưng tổn thương đâu có phải chỉ là chuyện của riêng bạn? Làm sao tránh được tổn thương khi ta sống trên đời? Không ai muốn, nhưng rồi tất cả đều phải trải qua. Bạn cũng vậy. Bạn không nhất thiết phải trở thành anh hùng cũng như phải trở thành tấm gương cho ai đó. Điều này thật nực cười. Bạn chỉ cần mở lòng mình ra, như thể mở rộng đôi bàn tay bạn dưới ánh trăng khuya, gọi tên điều làm mình đau đớn, thì thầm trò chuyện. Nếu có thể thì bạn hãy viết ra. Viết là cách rất tốt để tự chữa thương cho mình.
Khi bạn đã có thể nói/ viết/ chuyện trò về nó, ấy là khi bạn đã chấp nhận tổn thương như một phần tất yếu trong con người bạn. Ấy là khi bạn đang từng bước vượt qua những xúc cảm tiêu cực và dần trở nên mạnh mẽ hơn. Như bạn mong muốn. Khi đó, tổn thương không chỉ là nước mắt, nỗi đau đớn hay niềm tuyệt vọng, nó cho bạn cả khả năng tái sinh và sức mạnh để bước tiếp.

Thứ Bảy, 6 tháng 7, 2019

Lo âu


LO ÂU

Giống như một thứ hành trang, dù không muốn mang theo, nó vẫn lặng lẽ nằm trong góc valy đời bạn. Lo âu là một cảm giác không rõ hình hài, đôi khi rất nhẹ, như thể màu sắc u ám trong buổi chiều muộn, hoặc đột ngột như cảm giác quặn thắt ở vùng thượng vị do chứng đau dạ dày mãn tính. Bạn không biết nỗi lo âu bắt đầu từ đâu, vì sao lại thế, hoặc, làm sao để cất nó sang một bên, như thể khi ta dọn dẹp đáy valy sau một chuyến đi xa. Như một chiếc bàn chải, một chiếc khăn vừa để quàng cổ vừa để trùm chân phòng lạnh, một cái xạc pin cũ kỹ để lâu ngày không dùng đến… Đại loại vậy. Cũng có thể hình dung lo âu như một chứng bệnh, khi mọi chuyện không đáng lo, hoặc không đáng lo đến thế, nhưng trái tim bạn vẫn bị bóp nghẹt bởi linh cảm xấu, nỗi sợ hãi đen tối, như thể mọi nỗi bất hạnh trong bụi rậm hoặc từ tứ phía không che chắn, sẽ bất thần nhảy xổ ra và nghiền bạn nát tan thành tro bụi. Trong cảm giác lo âu, mọi thứ luôn toát ra một vẻ u tối đáng nghi ngại và bạn luôn cảm thấy bất trắc rình rập. Có thể do thần kinh bạn hơi quá nhạy cảm, trí tưởng tượng của bạn quá phóng túng và điên rồ, da bạn không tự cấu cũng đau. Hoặc giả, do chính đời sống này, đầy rẫy mối nguy hiểm và đe dọa. Và khi bạn được sinh ra, khi bạn đã là, bạn đã mang theo mình nỗi lo âu, mầm mống sự tự hủy. Nó sẽ làm bạn khô héo trong từng giây phút sống bởi cảm giác bất ổn và bất trắc. Cuộc sống của bạn bị nhiễm xạ.
Bạn làm thế nào ư? Bạn cứ sống tiếp thôi, sống và không thôi tự dày vò. Cho đến một ngày, bạn nhận ra, bạn phải đối mặt và chấp nhận nỗi lo âu của mình. Như một đứa trẻ trước đám bong bóng ngũ sắc tự tạo từ bọt xà phòng lấp lánh dưới nắng, bạn ngắm nhìn nỗi lo âu của mình, thì thầm gọi tên nó, chuyện trò với nó. Bạn nhận ra, dù không mong muốn, lo âu đã cùng bạn đi một chặng đường khá dài. Đã đến lúc bạn biết chấp nhận nỗi lo âu như một phần nhân dạng của bạn. Như bạn đã bắt đầu biết chấp nhận con người đầy bất toàn của bạn, sau một thời gian dài, rất dài.

Thời gian


THỜI GIAN

Bạn sẽ cảm nhận rõ hơn bao giờ hết về thời gian khi có một chiếc đồng hồ đeo tay bé xíu. Cảm giác thời gian chuyển động trong từng âm thanh tích tắc thật mơ hồ nhưng bền bỉ, ráo riết. Bạn sẽ cảm nhận về thời gian rõ hơn nữa khi ngắm những cây kim bé nhỏ trên mặt đồng hồ. Kim giờ ù lì nhất. Kim phút năng động hơn. Và kim giây miệt mài không ngừng nghỉ tíc - tắc - tíc - tắc.
Có bao giờ bạn nghĩ đời mình đang trôi đi cùng tiếng tích tắc đồng hồ? Hẳn là không, điều đó quá ư trừu tượng. Bạn chỉ nghĩ đến cái gì đó gần hơn, thiết thực hơn, ví dụ, 1h30 chiều nay vào tiết dạy đầu tiên, dạy xong, là quãng 4h rưỡi, sẽ tạt qua chợ kiếm món tươi cuối tuần, sau đó rẽ vào nhà trẻ đón con. 7h tối thì xong bữa tối, sẽ tranh thủ bỏ đồ vào máy giặt, rửa dọn sắp xếp linh ta linh tinh. 10h30 đêm thì mắt nhắm mắt mở đọc sách cho con nghe, bụng bảo dạ phải dỗ nó ngủ sớm vì giáo trình còn dang dở... Những tờ giấy nhắc việc của bạn luôn đầy những ghi chú về con số thời gian, rất cụ thể, chẳng hạn, giờ ngày tháng năm…, phải xong… Bạn sống và quay cuồng trong giới hạn ngày 24 giờ. Nhưng bạn cũng không có hoài hơi mà ước ngày có 25 giờ vì thế thì quá mệt. Đôi khi thì bạn ước được ngủ nhiều hơn và giá ngủ mà không phải mơ thì tốt quá. Bởi dường như ngay cả giấc mơ cũng tuyến tính, nghĩa là nó vẫn tự động chạy theo trật tự thời gian. Nên nhiều lần đang mơ, bạn lại giật thót bởi một âm thanh hay hình ảnh nhắc nhở vẫn còn dở việc. Và bạn choàng tỉnh, nghe thấy từ trong thăm thẳm lặng im tiếng tích tắc bền gan, kiên trì.
 Bạn quen với việc thiết kế đời mình theo thời gian biểu. Một thời gian biểu giản đơn, rõ ràng, theo nhịp tuần hoàn ngày ngày tháng tháng năm năm. Bạn quên rằng, thời gian luôn trôi đi, nhưng đời bạn, một lúc nào đó, sẽ dừng lại.