ĐỌC THƠ MỘT NGƯỜI CH/NỮ
(Về thơ của Nguyễn Thị Thúy Hạnh [1])
Lê Hồ Quang
Trong tập thơ thứ nhất của Nguyễn Thị
Thúy Hạnh, hình tượng chữ xuất hiện ngay trong nhan đề - Di chữ,
trong cả lời đề từ - ta đi giặt áo thơ/ mặc mới một mùa chữ. Khép
lại tập thơ, ở bìa sau, hình tượng ấy được nhắc lại: tôi tái sinh lời/ chữ
tái sinh tôi. Ở tập thứ hai, Văn học vết thâm, hình tượng chữ tiếp tục
được khai triển, mở rộng:
“đằng sau cửa hẹp là một cái hang
cũng là một con đường, một trú ẩn và một khai phóng, một hiện hữu và một dẫn dắt,
một cô lập và một mời mọc, một Logos đồng bằng dựng ngược, một sống Lời và
không-gì-khác…”
Có thể nói, chữ là chất liệu, hình tượng,
đồng thời là hạt nhân cấu trúc nên thế giới thơ Thúy Hạnh. Chữ không chỉ được
tác giả nhận thức như là công cụ, phương tiện giao tiếp mà còn là “ngôi nhà
của hữu thể” (Martin Heidegger), nơi cư ngụ tinh thần thăm thẳm của con người.
Có một “nhãn quan chữ” vừa thấu tỏ, tường minh, đồng thời đầy khắc khoải, không
ít do dự, bất an bao bọc thế giới thơ này.
Trong tập Văn học vết
thâm, có một bài thơ ngắn khá đặc biệt - Người ch/nữ. Có thể
xem đây như một tuyên ngôn sáng tác của Nguyễn Thị Thúy Hạnh. Xin đưa lại
nguyên văn.
Người ch/nữ
Cầm bút chẳng qua là…
EM
Người ch/nữ thiên nhiên
Người ch/nữ thời - không
bầu ngực ở Zen
đôi mắt Breton
rốn của mặt trăng
cặp đùi: A-men
EM
Người ch/nữ huyền thoại
Người ch/nữ linh nghiệm
Người ch/nữ không hiện diện
Người ch/nữ Đan Thiềm
Mất ngủ đêm đêm
Cụm từ “người ch/nữ” xuất hiện 7 lần (kể cả tên bài) trong bài thơ gồm 14 dòng (kể cả đề từ). Rõ ràng, “người ch/nữ” là từ khóa chủ đề và cũng là hình tượng trung tâm của bài thơ. Tách rời phụ âm đầu của hai từ (chữ, nữ) và gộp nhập chúng lại, tạo nên một cấu trúc từ mới (ch/nữ), Thúy Hạnh đã xóa nhòa ranh giới giữa chữ và người (nữ), đồng thời, nhấn mạnh sự hợp nhất chặt chẽ giữa căn tính giới và căn tính sáng tạo của người viết. Theo đó, cả hai đều được kiến tạo bằng/ trong chữ. Chữ, như vậy, là một kí hiệu mang tính biểu tượng. Nó vừa có ý nghĩa như nguồn tinh thần uyên nguyên, là Lời (khởi thủy là Lời - Kinh Thánh), vừa là một nội dung sống, nội dung sáng tạo.
